Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące kontroli zwolnień lekarskich (L4). Zmiany w systemie ubezpieczeń społecznych mają na celu ograniczenie nadużyć oraz doprecyzowanie zasad korzystania ze zwolnień chorobowych.
Większe uprawnienia ZUS
Zakład Ubezpieczeń Społecznych otrzymał szersze kompetencje kontrolne. Może m.in.:
- przeprowadzać kontrole w miejscu pobytu osoby przebywającej na L4,
- kierować ubezpieczonych na badania do lekarza orzecznika lub konsultanta,
- żądać dokumentacji medycznej od placówek medycznych.
Kontrole mogą być również bardziej precyzyjne dzięki analizie danych i schematów korzystania ze zwolnień.
Utrata zasiłku za cały okres zwolnienia
Najważniejsza zmiana dotyczy konsekwencji nieprawidłowego korzystania ze zwolnienia.
W przypadku, gdy osoba przebywająca na L4:
- wykonuje pracę zarobkową,
- podejmuje aktywność sprzeczną z celem leczenia,
może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, a nie tylko za czas naruszenia.
Co oznacza nieprawidłowe wykorzystanie L4
Nowe przepisy doprecyzowują, że niedozwolone są działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia.
Jednocześnie dopuszczalne są podstawowe czynności życia codziennego, takie jak wyjście do sklepu czy apteki. Wprowadzono również pojęcie czynności incydentalnych, które w określonych sytuacjach nie powodują utraty prawa do świadczeń.
Nowe zasady kontroli i dokumentacja
Zmiany obejmują także procedury kontrolne. Wprowadzono nowe wzory dokumentów, takie jak upoważnienie do przeprowadzenia kontroli czy protokół z jej przebiegu. Doprecyzowano również zasady działania kontrolerów.
Podsumowanie
Nowe przepisy oznaczają zaostrzenie systemu kontroli zwolnień lekarskich. ZUS zyskał większe uprawnienia, a konsekwencje nieprawidłowego korzystania z L4 są bardziej dotkliwe.
W praktyce oznacza to konieczność korzystania ze zwolnienia zgodnie z jego przeznaczeniem, czyli w celu powrotu do zdrowia.