W Polsce drzemka w pracy wciąż kojarzy się przede wszystkim z lenistwem i unikaniem obowiązków. Tymczasem w wielu krajach na świecie krótki odpoczynek w ciągu dnia roboczego to nie wstyd, lecz sprawdzony sposób na lepszą koncentrację i wyższą efektywność. Co mówią o tym badania i jak drzemka funkcjonuje w kulturach pracy innych krajów?
Skąd naturalna potrzeba drzemki?
Krzywa REFA, obrazująca wahania produktywności w ciągu dnia, potwierdza, że potrzeba odpoczynku w porze popołudniowej nie jest przypadkowa. Po przedpołudniowym szczycie aktywności neuroprzekaźników, przypadającym mniej więcej na godziny 12:00–13:00, następuje naturalny spadek energii około godziny 14:00–15:00 – to właśnie wtedy organizm najbardziej „domaga się” chwili wytchnienia.
Co daje krótka drzemka?
Tzw. power nap, czyli krótka, 15–20-minutowa drzemka, może przynieść realne korzyści dla funkcjonowania w pracy:
- poprawia koncentrację i refleks,
- zmniejsza uczucie zmęczenia,
- ogranicza ryzyko popełniania błędów,
- poprawia ogólne samopoczucie,
- pomaga w regulacji poziomu kortyzolu, czyli hormonu stresu.
Warto jednak pamiętać, że drzemka powinna być krótka i nie może zastępować regularnego, nocnego snu – dorosła osoba potrzebuje średnio 7–9 godzin snu na dobę, a jego regularny niedobór zwiększa ryzyko nadciśnienia, cukrzycy typu 2, otyłości oraz zaburzeń nastroju.
Jak drzemka funkcjonuje w innych kulturach pracy?
W różnych częściach świata krótki odpoczynek w ciągu dnia od dawna jest wpisany w kulturę pracy:
Japonia – funkcjonuje tam zjawisko inemuri, czyli „przytomnego spania”. To akceptowalne społecznie przysypianie w miejscu pracy, traktowane nie jako oznaka lenistwa, lecz jako dowód zaangażowania i przemęczenia wynikającego z intensywnej pracy.
Hiszpania i kraje śródziemnomorskie – żywa jest tam tradycja sjesty, czyli krótkiego odpoczynku wczesnym popołudniem, zwykle po obiedzie. W tym czasie zamykanych jest wiele sklepów i firm.
Stany Zjednoczone – to właśnie stamtąd wywodzi się idea Światowego Dnia Drzemki w Pracy. Niektóre duże organizacje, jak Google czy Nike, wprowadziły specjalne strefy relaksu umożliwiające pracownikom krótkie drzemki w ciągu dnia pracy.
Znani zwolennicy drzemki
Krótkiej drzemce w ciągu dnia hołdowało wiele znanych historycznych i współczesnych postaci. Wśród jej zwolenników wymienia się między innymi Winstona Churchilla, Thomasa Edisona czy Napoleona Bonaparte. Także Barack Obama przyznał publicznie, że 15-minutowy odpoczynek w ciągu dnia pozwala mu się skutecznie zregenerować.
Jak wygląda to w Polsce?
Polscy pracodawcy wciąż w niewielkim stopniu dostrzegają korzystny wpływ krótkiego snu na wydajność pracowników. Warto jednak podkreślić, że zgodnie z Kodeksem pracy pracownik powinien przestrzegać ustalonego w zakładzie pracy czasu pracy – w praktyce oznacza to, że drzemka bez zgody pracodawcy może zostać potraktowana jako naruszenie obowiązków pracowniczych. Coraz częściej jednak docenia się znaczenie wypoczynku w godzinach pracy jako czynnika wpływającego na produktywność i motywację zespołu, szczególnie w firmach uwzględniających dłuższą przerwę na lunch niż ustawowe 15 minut.
Podsumowanie
Krótka drzemka w ciągu dnia pracy, choć w Polsce wciąż budzi mieszane uczucia, w świetle badań naukowych jawi się jako skuteczne narzędzie wspierające koncentrację, kreatywność i ogólne samopoczucie pracowników. Warto przyglądać się rozwiązaniom stosowanym w innych krajach – być może to właśnie chwila odpoczynku w środku dnia, a nie kolejna kawa, jest odpowiedzią na popołudniowy spadek energii w pracy.